İkinci el satışlarda en çok karşılaşılan soru:

Nasıl bir tekne almalıyım?

Kullanılmış bir tekne alımında önce nasıl bir tekne istediğinizi kendinize sorun ve kesenize uygun olanı bulmaya çalışın.

Tekne alımında önem verilmesi gereken konuları 3 grupta inceleyeceğiz.

1) En uygun tekne tipine karar verilmesi
2) Bu tip içerisinde en uygun özellik ve ölçülerde tekne bulunması.
3) Bu incelemeden sonra karar verilen teknenin kontrolü ve değerinin tesbiti.

1) UYGUN TEKNE TİPİ

Uygun tekne tipine karar vermek için alıcı aşağıdaki soruları kendisine sormalı.

· Tekne gezi için mi yoksa hızlı ulaşım için mi alınacak?

Eğer tatilinizi denizde geçirmek istiyorsanız ve bu amaçla bir tekne arıyorsanız ihtiyacınızı karşılayacak uygun model, bir motoryat, gulet, gezi tipi bir yelkenlli ya da tirhandil olabilir.

Ancak amacınız kısa mesafeli koylar arası yolculuk etmek, haftasonu tatilinizde, sahildeki bir restaurant önünde demirleyip yemek yemek, ya da işinize deniz yolu ile gitmek ise (örneğin İstanbul’da ada sakinleri için) bir kamaralı süratlli tekne ya da sürat motoru tercih edilmelidir.

· Sportif amacınız var mı yoksa sefa mı sürmek istiyorsunuz?

Eğer amacınız spor yapmaksa gezi ya da yarış tipi bir yelkenli size bu imkanı fazlası ile verecektir. Bununla hem arkadaşlarınızla hareketli geziler yapabilir hem de sıkça düzenlenen yarışlara katılabilirsiniz.

Gerektiğinde sporcu karakterinize cevap verebilecek motorlu bir tekne istiyorsanız, mümkünse hafif süratli ve ekonomik bir tekne tercih etmelisiniz. Böylece her haftasonu yakıta milyonlarca lira harcamadan dilediğiniz kadar su kayağı yapabilirsiniz.

Amacınız teknenizin kıç havuzluğunda oturup içkinizi içip akşam yemeğinizi yemek, güzel havalarda keyifli seyirler yapıp teknenizde misafirlerinizi ağırlamaksa o zaman bir motoryat ya da guleti tercih etmelisiniz.

· Teknenize ne kadar zaman ayırabileceksiniz?

Yelkenli teknelerde seyirden önce bir hazırlık, seyirden sonra da bir toparlanma süresine ihtiyaç vardır. Ayrıca seyir yapmadığınız zamanlarda da sadece sizin tarafınızdan yapılması gereken, bazı işlemler ve kontroller olur. Tüm bunlar için zamana ihtiyacınız var. Eğer “Benim iş hayatım çok yoğun, çoğu zaman haftasonu bile çalışıyorum. Marinaya geldiğim anda denize çıkabilmeliyim. Dönünce de tekneyi 10 dakikada kapatıp evime gitmek istiyorum” diyorsanız, bir motoryat tercih edin. Eğer hem yelkenin sessiz ve keyifli seyrini tadıp hem de teknolojinin nimeti motorunuzla hızlı bir seyir yapmak istiyorsanız, o zaman da bir yelkenli-motor aramalısınız.

2) TEKNENİN BOYU NE OLMALI?

Teknemizin tipi ile ilgili kararı verdikten sonra sıra boyut ve özelliklerine kara vermeye gliyor. Bunun için kendimize yine şu soruları sormalıyız.

· Tekne hangi sularda kullanılacak?

Eğer İstanbul gibi denizlerde kullanmayı düşünüyorsak açık alanlar kadar teknenin kapalı alanları da önem kazanır. Teknede yemek yiyeceğiniz oturup sohbet edeceğiniz kapalı alanlar olmasına dikkat edilmelidir. Güney denizlerde kullanacağımız teknelerde ise açık alanların daha fonksiyonel olmasına daha çok önem verilmelidir. Ayrıca yeterli güverte kapakları ve kamara yanlarından açılan lumboz ve pencereler ile teknenin rahatça havalanabilir olması, teknenizin sıcak akdeniz günlerinde bir fırın gibi sıcak olmasını engelleyecektir. Her teknede kesinlikle gerekli olmakla birlikte özellikle Ege ve Akdeniz’de kullanılacak teknelerde pis su tankı bulunmalı ya da daha sonra adapte edilebilir olmalıdır.

· Teknenizin sürati ne olmalı?

Eğer bir motoryat alıcısı iseniz; limandan çıkar çıkmaz tatile başlıyorsanız, seyir yaparken içkimizi yudumlamayı, sohbet etmeyi arzu ediyorsanız 11-17 mil arası bir sürat her zaman yeterlidir. Ancak uzun mesafeler arasında hızlı yol almak ve tatile varmayı planladığınız yerde başlamak istiyorsanız, 20 milin üzerinde yol almalısınız. Ancak unutmayınız ki bu şekilde yol almak zamandan tasarruf sağlanmasının yanında biraz yorucu olabilir. Yukarıda belirttiğimiz süratler değişik malzeme ve projeye sahip motoryatlarda boylara göre farklı motor güçleri ile sağlanabilir. Bu konuda yaklaşık bilgiler ile şartlanıp yola çıkmak yanıltıcı olabilir.

Bu nedenle size bu tür bilgiler vermekten kaçınıyoruz. Bizim görüşümüz formuna ve teknik detaylarına göre “motor-tekne-sürat” incelemesinin her tekne için ayrı ayrı yapılmasıdır.

Eğer bir yelkenli alıcısı iseniz:

Bir yarış teknesi ya da özel bir model peşinde değilseniz seyir süratiniz 6-9 mil, arasında değişecektir. Bu teknenin performansının yanıda biraz da sizin becerinize bağlıdır. Şimdiye kadar yelkenle seyir yapmamış olanları bir konuda uyarmalıyız. Motoryatlar ile karşılaştırıldığında yelkenliler oldukça yavaş görünebilir. Fakat mekanik gücün ve gürültünün olmadiği bir ortamda, bu sürat tahminlerinizin ötesinde tatmin edici olabilir. Bir yelkenci gidilecek koya her zaman motoryatçıdan geç gider ancak yelkenli yola çıkmak üzere demirini aldığında, motoryat ise gideceği koya varıp demir attığında tatile başlar.

· Teknede kaç kişi yaşayacak, maksimum kaç gece konaklanacak?

Motoryatlarda boya göre sahip olabileceğiniz yaklaşık kamara ve yatak adedi şöyledir:

7-10 m: 1 kamara, 2-3 yatak
9-14 m: 2 kamara, 4-6 yatak
13-20 m: 3 kamara, 6-8 yatak
18-25m: 4 kamara, 8-10 yatak

Yelkenli teknelerde boya göre sahip olabileceğiniz yaklaşık kamara ve yatak adetleri şöyledir:

6-9m: 1 kamara, 2-3 yatak
8-11m: 2 kamara, 4-5 yatak
10-16m: 3 kamara, 6-8 yatak
14-18m: 4 kamara, 8-10 yatak.

Bu bilgiler yaklaşık değerlerdir. Standart üretim yapan markalar haricinde, kendi aklına estiği gibi tekne dizayn edenler olduğu da gözönüne alınırsa, bu değerlerin çok dışında örneklerle karşılaşmanın mümkün olduğunu kabul ediyoruz.

ÖNEMLİ BİR KONU

Teknede mürettebat kullanılacak mı?

Tercihimiz spor bir yelkenli ise mürettebat fikrinden uzaklaşmalıyız. Birincisi yelken konusunda bilgili bir mürettebat bulmanız hemen hemen imkansız. İkincisi tekenede bir personel çalışması yelkenlinin dizaynından doğan yaşam biçimine aykırı olacaktır. Hem yelken yapmak hem de mürettebat kullanmak istiyorsak yelken kabiliyeti olan bir gulet, personel kamarası olan bir tırhandil ya da merkezi havuzlu yelkenli motor daha keyifli olabilir.

Bu nedenle yeni yelkencilere mümkün olduğu kadar küçük boyutlu ve basit armalı teknelerle başlamalarını tavsiye ediyoruz. Mürettebatsız seyir yapmak isteyen motoryatçılar da güvenli bir başlangıç için aynı tavsiyeyi gözönüne almalı.

Daha çok Marmara’da seyir yapacak denizsever bir yardımcı istiyorsa teknede mürettebat için de bir kamara bulunmasına dikkat etmeli. Güneyde ise genel olarak mürettebatınız küçük bir kamara yerine güvertede uyumayı tercih edecektir. Eğer denizde eski değilseniz 10m. Üzerinde tercih edeceğiniz bir motoryat için mekanik bilgisi olan bir kaptan ya da yardımcı bulmalısınız. Fakat teknede mürettebat olsa da olmasa da bir tekne sahibi, teknesi ile ilgili tüm detayları, denizde can emniyeti ile ilgili kuralları, temel denizcilik terimlerini ve kurallarını, telsiz kullanmayı ve bazı temel kanunları kesinlikle bilmelidir.

ELEKTRONİK MALZEME

Teknenizle ne uzunlukta seyirler yapacaksınız?

Eğer teknenizle gece seyirleri yapmayı ya da bazen karayı görmeden uzun süre seyretmeyi düşünüyorsanız, teknenizi seçerken, elektronik cihazlarının durumuna dikkat edin. Radar, GPS, iyi bir VHF, otopilot ya da bir chartplotter bu seyirlerde işinizi oldukça kolaylaştıracaktır. Bunları tekneyle birlikte almak hem sizin için daha hesaplı olacak hem de bir sürü uğraştan kurtaracaktır. Eğer yakın koylar arası 1-2 günlük seyirler yapacak ve karayı hemen hemen hiçbir zaman gözden kaybetmeyecekseniz bir VHF, bir pusla ve bir derinlik göstergesi dışındaki tüm cihazlar gereksiz bir lüks sayılabilir.

Yine uzun seyirler planlayanlar teknenin su, mazot ve soğutucu kapasitesinin yeterliliğini iyi incelemeli.

3) TEKNENİN DEĞERİ

Şu ana kadar kendiniz için en uygun tekne tipine ve özelliklerine karar verebilmeniz için, dikkate almanız gereken faktörleri hatırlatmaya çalıştık. Bundan sonraki safha uygun niteliklerde karşınıza çıkacak teknelerin değerlendirilmesidir. Bunun için öncelikle teknelerin teknik açıdan durumu ve yeterliliğinin incelenmesi ardından elde edilen sonuçlara göre değerinin tesbiti gerekir.

Bu konuda yeterli bilgiye sahip olamadığınız Türkiye koşullarında en basit yöntem şudur: Hiçbirşey bilmiyorsanız beğendiğiniz tekneye istenilenin yarısını teklif edin. Fakat bu çağdışı yöntem size yeterince güvenilir gelmiyorsa ve daha bilinçli ve akılcı bir değerlendirme yapmak istiyorsanız tecrübemiz elverdiğince bu konuda size bilgi vermeye çalışacağız.

Müşteri tekneyi gazete ilanları sonucunda telefondan alınan bilgilere, motor gücüne ve motor boyuna göre fiyatlandırmaya çalışıyor. Bunlar ve benzeri bazı bilgilerle (özellikle bir marka ve modeli olmayan teknelerde) uzmanı olduğumuz bu konuda, bizler değerlendirme yapmazken, müşteri kesin bir yanlışa gidiyor.

Her ne olursa olsun bir tekneyi değerlendirebilmek için öncelikle o tekneye ait tüm teknik detaylara sahip olmalısınız. (Bu beraberinde yaklaşık 100 soruyu gündeme getirir) Ardından sözü edilen tekneyi kesinlikle görmelisiniz.

Takdir edersiniz ki bu yazıda bir teknenin teknik açıdan incelenmesi ve fiyatlandırılması için pratik bilgiler vermeye çalışmak saçma bir çaba olur. Eğer yeterli teknik bilgiye sahip değilseniz, bu konuda bilgisine inandığınız kişilerin yardımına başvurmanız tek yoldur. Ancak bu değerlendirmenin yapılmasında dikkat edilmesi gereken konuları belirlemenin ve bunları önem derecesine göre sıralamanın faydalı olacağına inanıyoruz.

Öncelikle unutulmaması gereken şudur:

Bir tekne hiçbir zaman şık görüntüsü ile, geniş kamaraları ile, televizyonu, kliması ya da şık perdeleri ile yüzmez. Bir tekne üzerindeki mühendislikle yürür. Doğru alt profil, doğru ağırlık hesapları, doğru malzeme seçimi, uygun motor tercihi ya da uygun arma tercihi. İşte öncelikle bu faktörler teknenin gerçek değerini oluşturur. Yani gerçek değer çoğunlukla göremediğiniz kısımlardır.

Fiyatlandırmada etkili olacak tüm faktörleri önem derecesine göre sıralamak istersek:

Birinci aşama:

Projenin doğruluğu ve üretimde projeye sadakat.
Gövde yapım tekniği ve malzeme kalitesi.
Motoryat ise motor (durumu ve gövde motor ilişkisinin doğruluğu)
Yelkenli ise arma (kalitesi, durumu),
Genel donanım malzeme kalitesi.
Söz konusu modele piyasadaki talep.
İkinci Aşama:

Seyir yardımcısı araçlar (bot, dıştan takma motor, jeneratör vs.)

Seyir Yardımcısı elektronik cihazlar.
Teknenin aksesuar kalitesi.
Son olarak perdelerin ve masa örtülerinin desenler.

SIK KARŞILAŞILAN SORULAR

Bu bölümde yıllardır duymaya alışık olduğumuz sıkça karşımıza çıkan bazı soruları cevaplamaya çalışacağız ve kendimizce önemli birkaç uyarıya yer vereceğiz.

Ahşap tekne mi tercih etmeliyim, fiber tekne mi?
Bizce doğru projelendirilmiş ve malzemenin hakkı verilerek imal edilmiş tekne en iyisidir. Tüm bu malzemelerin birbirine göre avantaj ve dezavantajları vardır. Olaya böyle basit ve önyargılı yaklaşmak her zamanki gibi bizi yanlış karar götürür.

Ahşap tekne sağlıklıdır. Malzeme nefes aldığı için daha az rutubet barındırır. Dilediğimiz zaman tüm boyalarını kazıyıp teknenizi ilk imal edildiği günkü haline kolayca getirebilirsiniz. Bunun yanında periyodik olarak yapılması gereken bakımlara ihtiyacı vardır.

Fiber tekne dış görünüş olarak daha güzel ve pürüzsüz hatlara sahiptir. Yıllık bakımı kolaydır. Basit bir pasta cila ile geçiştirilebilir. Fakat tekneye verdiğiniz yüzeysel hasarlar kalıcı olur. Yok edilmesi için teknenin tamamının boyanmasına ihtiyaç vardır ki ilk üretimde yüzeyde boya değil jelkot tabakası olduğu için, bu belli bir yaştan sonra tercih edilen yöntemdir. İç terleme yapar, dikkat edilmezse koku ve rutubet sorunu ortaya çıkar. Kısacası her malzemenin kendine göre iyi ve kötü yanları vardır. Bizce önemli olan malzemenin doğru kullanılmış olması ve kullanıcının ihtiyaçlarına göre seçilmesidir.

Benzinli motoru mu yoksa dizel motoru mu tercih etmeliyim?
Teknelerde motor tercihi, teknenin ölçülerine ve modellerine göre yapılmalıdır.

Benzin motorlar yüksek devirli ve düşük basınç altında çalıştıkları için daha sessiz ve daha düşük vibrasyona sahip motorlardır. Ayrıca hafiftirler.

Bu nedenle yüksek sürat beklenen, hafif teknelerde dizel motora göre tercih edilmelidir. Bu tip teknelerin diğer teknelere göre daha küçük ve ince yapıya sahip olduklarını da gözönüne alırsanız motorun size çok yakın bir yerde olması kaçınılmazdır. Bu durumda dizel motorun gürültüsü ve vübrasyonu size çok yakın bir yerde olacaktır. Ayrıca bu tip teknelerde hiçbir zaman aşırı yük ve yolcu bulunmayacağı için dizel motorun düşük devirde yük taşıma avantajı teknenizi hantallaştırmaktan ileriye gitmeyecektir. Sıkça karşılaştığımız benzinin tehlikeli olduğu tezi de bizce yanlıştır. İnsan hayatına bizden çok daha fazla önem verilen Amerika ve Avrupanın çoğu ülkesinde üretilen bu tipteki bazı modellerde, dizel motor alternatifi, broşürde bile yer almamaktadır. Bizce bu konuda hemen her teknede kullanılan LPG tüpleri çok daha risklidir.

Buna karşılık belli bir boyun ve ağırlığın üzerindeki, ya da uzun yol düşünülerek planlanmış teknelerde dizel motor kaçınılmazdır. Yüke karşı çok daha iyi sonuç alınır ve güvenli çalışma süresi zor şartlarda benzinli motorlardan çok daha fazladır.

Motorlarla ilgili diğer bir konu da motorun denizde tekne şartlarına uygun üretilip üretilmediğidir. Üretimde marin motor olarak üretilmemiş, sonradan marinize edilmiş motorlarda gerekli işlemlerin tam yapılıp yapılmadığına dikkat edilmelidir. Ayrıca Türkiye denizlerinin tuzluluk ve sıcaklık şartlarında, direkt su soğutma yerine, tatlı su kapalı devre soğutmalı motorlar sizi ileride daha az üzecektir.

Alacağınız teknenin motor saati maksimum ne olmalı?
Sıkça yanlış yorumlanan bir konu da motor çalışma saatleridir. Bu gün yanlış bilgilendirme sonucu genel kanı, motorların 700-800 saatten sonra ciddi bakımlara ya da rektifiye olmaya ihtiyacı olduğu yolundadır. Bunun 30.000 km’deki arabanızın motorunu indirmekten farkı yoktur. Tabii ki yanlış kullanım sonucu bir motoru 50 saatte bile bitirmek mümkündür. Ancak gerekli basit periyodik bakımlar yapıldığı sürece bir motorun 2000-2500 saatten önce ciddi bir parça değişimine girmesi çok gereksiz bir lükstür.

1989 yılından beri bütün Türk yatçılarına profesyonel olarak bu konularda bilgi ve hizmet veriyoruz. Bu alandaki tüm çalışmalarımız ve araştırmalarımızdan sonra bilgimizin yetersiz kaldığı konular, biz bu konunun ne kadar geniş ve büyük boyutlu olduğunu gösterdi. Bu nedenle seçimlerinizde size yol gösterecek bilgiler vermeye çalışırken, cidd genellemeler yapmaktan ve kesin kurallar koymaktan kaçındık. Size de tavsiyemiz, kararınızı verip tercihlerinizi yapmadan önce, bulabildiğiniz her dokümanı incelemeniz, bilgisine güvendiğiniz kişi ve kuruluşlara bol bol danışmanızdır.